Yerli Malı Nedir, İşletmelere Ne Gibi Avantajları Vardır?

Yerli Malı Nedir, İşletmelere Ne Gibi Avantajları Vardır?

Yerli malı, Yerli Malı Tebliği madde 4’te anlatılmış olup, nelerin yerli malı olup olmadığı şartlara bağlanmıştır. Yerli Malı Tebliği’nin düzenlenmesi sebebi olan Kamu İhale Kanunu’nda (“KİK”) ise mal “satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları” kapsamaktadır şeklinde tanımlanmıştır.

Fiyat avantajı, orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri üreten ve en az %50’si yerli üretim olduğu belgelenen KOBİ ve büyük ölçekli firmalara uygulanacak.

Orta ve yüksek teknolojili ürün listesi ise, her yıl Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanacak.

 

Yerli malı belgesi, KİK’e göre yapılacak mal alımı ihalelerinde istekliler tarafından teklif edilen malın yerli malı olduğunu gösteren belgeyi ifade eder. Yerli malı belgesi, her ilin sanayi odaları veya sanayi ve ticaret odaları tarafından verilmektedir. Yerli malı belgesi alabilmenin 3 temel şartı bulunmaktadır:

Ürünlerin Bakanlık tarafından düzenlenen sanayi sicil belgesine sahip sanayi işletmeleri tarafından üretilmesi ve sanayi sicil belgesindeki üretim konusu  içeriğinde yer alması.
Tamamen Türkiye’de üretilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması.
Ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması.
KİK madde 63’e göre yerli isteklilere (yerli malı belgesine sahip olanlar) sağlanan avantajlar aşağıdaki gibidir. Belirtmekte fayda var ki, ortak girişimlerin yerli istekli sayılabilmesi için bütün ortaklarının yerli istekli olmaları gereklidir. Avantajları sayacak olursak:

-Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

-Hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

-Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

 

Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:
a) Bakanlık tarafından düzenlenen Sanayi Sicil Belgesine sahip sanayi işletmeleri tarafından üretilmesi ve Sanayi Sicil Belgesindeki “Üretim Konusu” içeriğinde yer alması.
b) Tamamen Türkiye’de üretilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması.
c) Ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması.
Gıda ve tarımsal ürünlerin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır: a) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca düzenlenen İşletme Kayıt veya Onay Belgesine sahip işletmeciler tarafından üretilmesi.
b) Tamamen Türkiye’de üretilen/yetiştirilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması.
c) Tarım ürünleri için Çiftçi Kayıt Sistemi Belgesi veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ilgili Kayıt Belgesine (Örtü altı Kayıt Sistemi ve benzeri) sahip firmalar tarafından üretilmesi.
Türkiye’de toplanan bitkisel ürünler, Türkiye’de doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar ve bunlardan elde edilen ürünler, Türkiye’de yetiştirilen ve avlanan su ürünleri yerli malı kabul edilir. Bunların dışındaki ham tarım, hayvancılık ve su ürünleri, tamamen Türkiye’de üretilmesi veya üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması şartıyla yerli malı kabul edilir.
Türkiye’de çıkarılan madenler ve madencilik ürünleri ile birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen ürünler dışında kalan veya bu kategorilerin hiçbirine girmeyen diğer ürünler; tamamen Türkiye’de üretilmesi veya üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması şartıyla yerli malı kabul edilir.
İkinci, üçüncü, dördüncü fıkralarda sayılan ürünlerden sanayi ürünü olarak değerlendirilenlerin yerli malı kabul edilebilmesi için ayrıca birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde sayılan şartlar da aranır.
Serbest bölgeler mevzuatı ile gümrük mevzuatı göz önünde bulundurularak, yerli malı kriterlerine ilişkin bu Tebliğde yer alan gerekli şartların sağlanması kaydıyla serbest bölgede faaliyet gösteren işletmelerin ürettikleri ürünler yerli malı kabul edilir.
Yerli katkı oranı:

Yerli katkı oranı, aşağıdaki formüle uygun olarak üretici tarafından hesaplanır. Yerli katkı oranı hesabını içeren evrak, teknik yönden eksper tarafından, mali yönden ise serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ya da yeminli mali müşavir tarafından tetkik edilerek, hesaplamanın doğruluğu ve resmi kayıtlara uygunluğu açısından teyit edilir ve imzalanır. İmzalanan yerli katkı oranı hesabını içeren evrak, aksi yönde bir tespitin bulunması halinde her türlü idari, hukuki ve cezai sorumluluğu kabul ettiklerine dair üretici veya üreticiyi temsil ve ilzama yetkili kişi/kişiler tarafından imzalı bir taahhütname ekinde yerli malı belgesini düzenleyecek ilgili odaya/borsaya teslim edilir.Nihai Ürün Maliyet Tutarı(TL)−Nihai Ürün İçindeki İthal Girdi Maliyet Tutarı (TL) Yerli Katkı Oranı = —————————————————————————————————— x100 Nihai Ürün Maliyet Tutarı (TL)
 

 

 

 

Nihai ürünü teşkil eden yerli ve ithal girdi maliyetlerinin hesaplanmasında aşağıdaki kalemler dikkate alınır:Kullanılan doğrudan ve dolaylı malzeme giderleri.
Doğrudan ve dolaylı işçilik giderleri.
Ürünle ilgili genel giderler.
 

 

Yurt içinden temin edilen girdilerin ithal olup olmadığı hakkında menşe kontrolü yapılır, girdi ithal ise ithal girdi hesaplamasına dahil edilir.
İthal girdi tutarının hesaplamasında, ithal girdinin fabrikaya teslim fiyatı ve teslim tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru dikkate alınır.
İlgili oda/borsa tarafından kontrol edilerek onaylanan yerli katkı oranı, yerli malı belgesine dercedilir.
Yerli katkı oranı hesabında üretici tarafından oda/borsaya sunulan ticari sır niteliğindeki bilgiler, kanunen yetkili mercilerden başkasına açıklanamaz, verilemez ve kendileri veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar vermek amacıyla kullanılamaz. Bu kapsamda oda/borsa, ticari sırlarla ilgili bilgi ve belgelerin korunmasını sağlamak amacıyla her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.
 

YERLİ MALI BELGESİ NEDİR VE NEREDEN ALINIR?

 

YERLİ MALI BELGESİ

Yerli malı belgesi, üreticinin kayıtlı olduğu TOBB veya TESK’e bağlı oda/borsa tarafından düzenlenir.
Yerli malı belgesi için standart form kullanılır. Yerli malı belgesi standart formunda en az aşağıdaki bilgiler bulunur:
a) Belgenin veriliş ve geçerlilik tarihi, numarası.
b) Üreticinin unvanı, iletişim bilgileri (işyeri adresi, telefon, faks numaraları, e-posta adresi).
c) Üreticinin Vergi Kimlik Numarası, TC Kimlik Numarası, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi Numarası.
ç) Sanayi Sicil Numarası, Ticaret Sicil Numarası/Esnaf Sicil Numarası ve oda/borsa Sicil Numarası.

d) Kapasite raporu tarihi, numarası ve geçerlilik tarihi.
e) Ürün adı, ürünün özelliğine göre varsa marka adı, modeli, seri numarası, cinsi, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu Numarası.
f) 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında sayılan belgelere ilişkin tarih, sayı ve geçerlilik tarihi bilgileri.
g) Yerli katkı oranı.
ğ) Ürünün teknoloji düzeyi (düşük/orta-düşük/orta-yüksek/yüksek).

h) Müstahsil makbuzu veya faturanın seri numarası/örneği ve maden ruhsatının adı, tarihi, cinsi, grubu ve numarası.
ı) Belgeyi düzenleyen oda/borsanın adı ve mührü, imzalayanın adı ve soyadı.

i) Belgelendirme kriterlerine ilişkin diğer bilgi ve belgeler.
Yerli malı belgesi standart formu ile taahhütname TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın uygun görüşü alınarak belirlenir.
Yerli malı belgesinin geçerlilik süresi düzenlenme tarihinden itibaren bir yıldır.
Yerli malı belgelerine ilişkin bilgiler, TOBB ve TESK tarafından hazırlanan ve web üzerinden erişim sağlanabilen bir veri tabanında tutulur.
Yerli malı belgelerine ilişkin bilgiler TOBB ve TESK tarafından altı ayda bir Bakanlığa sunulur.
 

 BELGELENDİRME

Bu Tebliğe uygun olarak yapılacak belgelendirme işlemlerine ilişkin uygulama esasları, TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın görüşü alınarak belirlenir. Yerli katkı oranının hesaplanmasında hangi belgelerin dikkate alınacağı bu uygulama esaslarında belirtilir.
Üretici dışındaki istekliler tarafından teklif edilen mallar için kullanılmak üzere; üretici yerli malı belgesini orijinaline uygun olarak çoğaltarak ürün ile birlikte piyasaya sunabilir. Ancak üretici tarafından çoğaltılarak ürünle birlikte piyasaya sunulan belgenin tanzim edildiği ilgili oda/borsa tarafından geçerliliğinin tasdik edilmesi gerekir.
Bir üreticinin yurtdışında üretim yapması/yaptırması durumunda yerli malı belgesi düzenlenmez. Ancak yurtiçinde kendi adına ve markasıyla bir başkasına üretim yaptırması durumunda ürünü üretene yerli malı belgesi düzenlenir.
Yerli malı belgesi talep edilen ürünün 4 üncü maddede sayılan yerli malı koşullarını taşıyıp taşımadığı konusunda tereddüt olması halinde ilgili oda/borsa tarafından görevlendirilen eksper marifetiyle tespit yapılır.
Her ürün için ayrı ayrı belge verilebileceği gibi, birden fazla ürün için tek yerli malı belgesi düzenlenebilir. Bu durumda her bir ürün ile ilgili bilgiler yerli malı belgesinde yer alır.
İlgili oda/borsa tarafından; yerli malı belgesinin düzenlenmesinden sonra kriterlerin korunup korunmadığına yönelik üretici bazında ara kontrol yapılabilir. Yerli malına ilişkin kriterlerin korunmadığı tespit edilirse yerli malı belgesi iptal edilir.
Yurt dışından parça olarak ithal edilen ve yurtiçinde basit birleştirme ile oluşturulan ürünler için yerli malı belgesi düzenlenmez.
 

 

 

 

 

 

SANAYİ ÜRÜNLERİNİN SINIFLANDIRILMASI

 

Belge düzenlenen ürünlerin Her takvim yılı başında “Kamu İhale Kurumu” tarafından “Avrupa İstatistik Ofisi (EUROSTAT) Teknoloji Sınıflandırma Listesi” dikkate alınarak belirlenen “Orta ve Yüksek Teknoloji Ürünleri Listesi”nde yer alması durumunda, %15′ e varan fiyat avantajıyla ihalelerde yer alması sağlanır. İlgili listeler aşağıdadır.

 

KAMU ALIMLARINDA 4734 SAYILI KANUN KAPSAMINDA FİYAT AVANTAJI SAĞLANMASI ZORUNLU OLAN ÜRÜN LİSTESİ

 
CPV
 
 
SIRA
KODU
KALEM ADI
TEKNOLOJİ SINIFI
1
9211600
Hidrolik sistemleri ve başka amaçlarla kullanılan yağlar
Orta Teknoloji
2
9211610
Hidrolik amaçlı sıvılar
Orta Teknoloji
3
9211650
Hidrolik, fren sıvısı
Orta Teknoloji
4
9222000
Özel alkoller
Orta Teknoloji
5
9222100
Beyaz alkol
Orta Teknoloji
6
9331100
Isı üretimi için güneş kollektörleri
Orta Teknoloji
7
9331200
Güneş fotovoltaik modülleri
Yüksek Teknoloji
8
9332000
Güneş enerjisi tesisatı
Orta Teknoloji
9
14723000
Skandiyum
Orta Teknoloji
10
14734000
Itriyum
Orta Teknoloji
11
14742000
Teknesyum
Orta Teknoloji
12
14784000
Lityum
Orta Teknoloji
13
14791000
Niobyum
Orta Teknoloji
14
14792000
Osmiyum
Orta Teknoloji
15
14793000
Renyum
Orta Teknoloji
16
14794000
Paladyum
Orta Teknoloji
17
16000000
Tarım makineleri
Orta Teknoloji
18
16100000
Toprağın hazırlanması ya da ekim amaçlı tarım ve orman makineleri
Orta Teknoloji
19
16110000
Pulluk ya da diskli tırmıklar
Orta Teknoloji
20
16120000
Tırmıklar, biçici, ekici, ot sökücü veya çapalar
Orta Teknoloji
21
16130000
Tohum ekici, fidan dikici veya ağaç taşıma makineleri
Orta Teknoloji
22
16140000
Gübreleme makine ve ekipmanı
Orta Teknoloji
23
16141000
Gübre dağıtıcıları
Orta Teknoloji
24
16150000
Çim alanları ya da spor sahaları için biçki ruloları
Orta Teknoloji
25
16300000
Hasat ve harman makineleri
Orta Teknoloji
26
16310000
Biçerler
Orta Teknoloji
27
16311000
Ot biçme makineleri
Orta Teknoloji
28
16311100
Bahçe çimi, park ve spor sahaları için çim biçme makineleri
Orta Teknoloji
29
16320000
Ot hazırlama cihaz ve makineleri
Orta Teknoloji
30
16330000
Ot veya saman balyalama makineleri
Orta Teknoloji
31
16331000
Ot veya samanı toplayıp balyalamaya yarayan makineler
Orta Teknoloji
32
16340000
Hasat ve harman makineleri
Orta Teknoloji
33
16400000
Tarım ve bahçecilik için sıvı veya toz atma veya püskürtme cihazları
Orta Teknoloji
34
16500000
Tarımda kullanılmaya yönelik kendinden yüklemeli ve boşaltmalı römork ve
 
 
 
yarı römorklar
Orta Teknoloji
35
16510000
Tarımda kullanılmaya yönelik kendinden yüklemeli römorklar
Orta Teknoloji
36
16520000
Tarımda kullanılmaya yönelik kendinden boşaltmalı römorklar
Orta Teknoloji
37
16530000
Tarımda kullanılmaya yönelik kendinden yüklemeli yarı römorklar
Orta Teknoloji
38
16540000
Tarımda kullanılmaya yönelik kendinden boşaltmalı yarı römorklar
Orta Teknoloji
39
16600000
Tarım veya ormanda kullanılmaya yönelik ihtisas makineleri
Orta Teknoloji
40
16610000
Yumurtaları, meyveleri ya da diğer tarım ürünlerini temizlemeye, ağırlık ve
 
 
 
büyüklüklerine göre ayırmaya yönelik makineler
Orta Teknoloji
Faaliyet/Bölüm Kodu
Faaliyet/Bölüm Adı
Yüksek Teknoloji
 
21
Temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı
26
Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı
 30.30
Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı
Orta-Yüksek Teknoloji
 
20
Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı
 25.40
Silah ve mühimmat (cephane) imalatı
27
Elektrikli teçhizat imalatı
28
Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı
29
Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı
30
Diğer ulaşım araçlarının imalatı (30.11;30.12;30.30 hariç)
 32.50
Tıbbi ve dişçilik ile ilgili araç ve gereçlerin imalatı
Orta-Düşük Teknoloji
 
 18.20
Kayıtlı medyanın çoğaltılması
19
Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı
22
Kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı
23
Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı
24
Ana metal sanayii
25
Fabrikasyon metal ürünleri imalatı (makine ve teçhizat hariç)-(25.40 hariç)
 30.11
Gemilerin ve yüzen yapıların inşası
33
Makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımı
Düşük Teknoloji
 
10
Gıda ürünlerinin imalatı
11
İçeceklerin imalatı
12
Tütün ürünleri imalatı
13
Tekstil ürünlerinin imalatı
14
Giyim eşyalarının imalatı
15
Deri ve ilgili ürünlerin imalatı
16
Ağaç, ağaç ürünleri ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç); saz, saman ve benzeri malzemelerden örülerek yapılan eşyaların imalatı
17
Kağıt ve kağıt ürünlerinin imalatı
18
Kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması (18.20 hariç)
31
Mobilya imalatı
32
Diğer imalatlar (32.50 hariç)
 

 

EUROSTAT  TEKNOLOJİ SINIFLAMALARI LİSTESİ